الشيخ حسين المظاهري
49
سير و سلوك (منزله دوم: توبه) (فارسى)
از منظر قرآن كريم و روايات اهلبيت ( ع ) ، بلكه از نظر عقل ، پذيرش توبه از سوى پروردگار متعال ، هيچ شرطى ندارد . اركان توبه كه عبارتند از « ندامت قلبى ، استغفار زبانى ، عزم اصلاح و اصلاح » ، بايد محقّق شوند تا توبه پذيرفته شود ، امّا همانطور كه قبلًا بيان شد ، ركن اساسى منزل توبه ، ندامت قلبى است كه اگر واقعى باشد ، به دنبال آن ، ساير اركان توبه ، محقّق مىگردند . يعنى به صرف پيدا شدن حالت درونى پشيمانى از گناه ، توبه پذيرفته مىشود ؛ زيرا لازمهء پشيمانى ، اظهار پشيمانى ( استغفار زبانى ) و تصميم بر ترك گناه ( عزم اصلاح ) و عمل بر طبق دستورات الهى ( اصلاح ) است ؛ به بيان ديگر ، اگر كسى از عمل زشت و ناهنجار خويش ، اظهار پشيمانى نننمايد و يا تصميم بر ترك گناه نداشته باشد و يا طبق فرمان حقتعالى عمل ننمايد ، در حقيقت نسبت به گناه خود پشيمان هم نشده است . بنابراين ، نمىتوان گفت : اركان توبه ، شرايط توبه هستند ، بلكه توبه هيچ شرطى ندارد و آن اركان ، لازم و ملزوم توبه مىباشند . حاصل سخن اينكه ، اگر كسىهرچند گناهان او بزرگ و فراوان باشد - ، به راستى از گذشتهء خود پشيمان شود و پشيمانى او با ترك گناه همراه باشد ، به يقين بايد بداند كه خداوند تبارك و تعالى گناهان او را مىآمرزد و بالاتر اينكه ، سيّئات و بدىهاى او را به حسنات و نيكىها مبدّل مىسازد ؛ چنانچه قرآن شريف مىفرمايد :